Ua mākaukau ʻo Awaiaulu e hoʻopuka i kāna puke hou loa, he puke kākuni mōʻaukala Hawaiʻi i kapa ʻia ʻo Waikaua. He kōkoʻolua kēia puke i kekahi puke aku a Awaiaulu, ʻo Ke Kumu Aupuni, ʻo ia hoʻi kā Samuel Kamakau moʻolelo no Kamehameha i kākau ʻia ma nā makahiki 1860. I mea e ake ai nā ʻōpio o Hawaiʻi i ka moʻolelo o Hawaiʻi nei, na nā mea kākau ʻo Pāʻani Kelson lāua me Keawe Goodhue, me ke alu like ʻana mai o ke kahakiʻi alakaʻi ʻo Solomon Enos, na lākou i haku i kēia moʻolelo hoʻoniua puʻuwai ma luna o ke kahua kūʻiʻo o ka moʻolelo Hawaiʻi. Hoʻokūkū ʻia ko Kamehameha kaulana ʻakahi ʻana ma ke kahua kaua a me ko Kīwalaʻō kapu ʻihiʻihi ma nā pōʻai kālaiʻāina. Ma muli o ka piʻi ʻana o kēia mau kama aliʻi ʻelua, ala mai nā ʻāʻumeʻume ma waena o lāua ma nā makahiki hope o ke au iā Kalaniʻōpuʻu. Ma hope pono mai o ka hala ʻana o Kalaniʻōpuʻu, hoʻouka ʻia ke kaua, a na ka mana ikaika e kū i ka moku. Ke ʻimi nei ʻo Waikaua e mōakāka aʻe ia mau makahiki ʻōpio o Kamehameha ma waena o nā lehulehu o Hawaiʻi nei, a no laila, e like nō hoʻi me ka hoʻoilina hakuhia o nā kūpuna ma mua aku nei, ua kiʻi ʻia kēia puke kākuni he haka hou e kau ai kēia moʻolelo i ka hanohano a poina ʻole ʻia.